Cúm A ở trẻ là bệnh gì?
Cúm A ở trẻ là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây qua đường hô hấp, do các chủng virus cúm A như A/H1N1, A/H5N1, A/H7N9,… Cúm A thường bùng phát mạnh mẽ vào mùa Đông – Xuân, tuy nhiên năm nay, các địa phương ghi nhận số ca mắc cúm A tăng lên bất thường vào mùa Hè.
Triệu chứng chính của cúm A ở trẻ là sốt, đau cơ, mệt mỏi, viêm long đường hô hấp, đau họng, có thể kèm theo các triệu chứng của đường tiêu hóa (buồn nôn, nôn, tiêu chảy). Hiện nay, số trẻ mắc cúm A gặp biến chứng viêm phổi, suy hô hấp chiếm tỷ lệ cao. Cúm còn có thể gây biến chứng viêm tai giữa, viêm cơ tim gây nguy hiểm tính mạng, làm nặng hơn với trẻ có bệnh nền, cơ địa béo phì. Có những trẻ nằm viện 2-3 ngày, điều trị ổn chuẩn bị cho xuất viện thì bất ngờ sốt lại rồi diễn tiến nặng.
Điều nguy hiểm là virus cúm có tỷ lệ biến đổi gen khá cao. Khi virus nhân lên sẽ có những sai sót ở hệ thống gen, tuy chưa đủ tạo thành chủng cúm mới nhưng độc lực có thể khác. Virus cúm có thể cư trú ở nhiều vật chủ khác nhau như người, gà, lợn, dẫn đến khả năng tiếp xúc mầm bệnh lớn.
Ngoài ra, các điều kiện như lưu thông không khí kém và nhiệt độ thấp khiến virus tồn tại lâu trong môi trường máy lạnh, tập trung đông người, không mở cửa sổ thông thoáng… khiến số ca bệnh tăng. Bên cạnh đó, đặc tính lây bệnh qua giọt bắn khiến virus bao phủ trong không khí rất lớn, lây nhiễm nhiều ra xung quanh khi người bệnh hắt hơi.
Cúm A ở trẻ dễ gây nhầm lẫn và khó khăn trong điều trị, phụ huynh cần chủ động sớm nhận biết
Trẻ bị cúm A có chữa khỏi được không?
Cúm A diễn biến lành tính, hồi phục từ 2-7 ngày nhưng đối với trẻ em, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi, trẻ có bệnh nền, cúm A có thể diễn biến nhanh và biến chứng nặng. Ngoài ra, nhóm người mắc bệnh mạn tính về tim phổi, thận, bệnh chuyển hóa, thiếu máu hoặc suy giảm miễn dịch… bệnh có thể biến chứng gây suy đa phù tạng dẫn đến tử vong.
Với trẻ sốt cao, ăn kém dẫn tới nôn trớ nhiều thì phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở để được thăm khám, theo dõi chính xác tình trạng của bé, vì nếu nôn trớ kéo dài trẻ có nguy cơ mất nước hoặc giảm thể tích tuần hoàn.
Trẻ mắc cúm A cần được phụ huynh theo sát diễn biến, khi xuất hiện các dấu hiệu nặng hơn như khó thở, thở nhanh, lồng ngực rút lõm, tím môi, li bì, kích thích vật vã, ăn kém hoặc bỏ ăn, nôn nhiều,… cần đưa trẻ nhập viện ngay. Đồng thời, tuyệt đối không tự ý mua và uống thuốc kháng virus (như thuốc Tamiflu) mà cần phải theo hướng dẫn và có chỉ định của bác sĩ.
Thời gian trị bệnh cúm A cho trẻ nhỏ
Nếu được phát hiện và kịp thời điều trị, thời gian trị bệnh cúm A cho trẻ nhỏ trong vòng 7 – 10 ngày. Sau 5 ngày, trẻ nhỏ thường hết sốt, sổ mũi và đau đầu; nhưng tình trạng ho và mệt mỏi có thể còn tiếp tục kéo dài. Sau khoảng 1-2 tuần, tất cả các triệu chứng của bệnh thường biến mất hoàn toàn.
Sau khoảng 7 ngày điều trị, nếu các triệu chứng bệnh cúm A ở trẻ nhỏ không thuyên giảm và kèm theo các triệu chứng như: sốt cao, dịch mũi đặc vàng, ra nhiều rỉ mắt,… phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được các bác sĩ thăm khám, theo dõi và điều trị kịp thời.
Hướng dẫn cách điều trị cúm A cho trẻ em
Hiện nay, nhiều dịch bệnh truyền thống đang bùng phát, diễn biến nhanh và bất thường ở trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ dưới 5 tuổi là cúm, viêm phổi, sốt xuất huyết, tay chân miệng, tiêu chảy cấp,…
Phụ huynh cần phân biệt triệu chứng sốt cao, đau mỏi cơ, mệt mỏi của các bệnh như bệnh sốt xuất huyết, sốt phát ban với cúm A. Sốt xuất huyết xuất hiện nhiều vào mùa hè – thu trong khi đó cúm thường cao điểm vào mùa đông, xuân.
Tự ý dùng thuốc kháng sinh chưa có chỉ định, thuốc dân gian không rõ nguồn gốc, dự trữ thuốc, đắp chân kín để toát mồ hôi,… là sai lầm thường gặp khi điều trị cúm cho trẻ, khiến bệnh diễn tiến nặng hơn, tổn thương phổi khi nhập viện. Dưới đây là hướng dẫn cách trị cúm A cho trẻ em được nhiều chuyên gia khuyến cáo:
1. Cách ly với người khác
Khi trẻ bị cúm A, điều đầu tiên cần làm là cách ly trẻ với ba mẹ, người thân trong gia đình, bạn bè, những người khỏe mạnh. Việc cách ly không chỉ hỗ trợ tránh lây nhiễm cho người khác, đồng thời hỗ trợ quá trình điều trị cúm A cho trẻ nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Nếu trẻ bị cúm A nhưng không cách ly, bệnh có nguy cơ lây truyền sang các thành viên trong gia đình khiến virus cúm sẽ tồn tại xung quanh trẻ, làm bệnh kéo dài dai dẳng, tái đi tái lại hoặc diễn tiến nặng hơn. Do đó, các chuyên gia y tế khuyến cáo, bước đầu tiên trong điều trị cúm A cho trẻ là cách ly, trẻ em có thể được cách ly tại bệnh viện hoặc tại nhà tùy thuộc vào tình trạng bệnh.
2. Điều trị, chăm sóc trẻ tại nhà
Trong quá trình chăm sóc, chữa trị cúm tại nhà cho trẻ, phụ huynh cần lưu ý những điều dưới đây:
- Cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước, có thể cho trẻ uống nước ép trái cây.
- Với những trẻ còn nhỏ và đang bú mẹ, nên cho bé bú nhiều hơn.
- Rửa mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý để cải thiện triệu chứng nghẹt mũi.
- Lưu ý đến số lần đi tiểu, lượng nước tiểu,… để kiểm tra trẻ có bị mất nước hay không.
- Tắm cho trẻ bằng nước ấm.
- Cho trẻ mặc những bộ đồ rộng rãi, thấm hút tốt và sinh hoạt trong không gian thoáng đãng, tránh gió lùa.
- Nếu trẻ sốt trên 38.5 độ C có thể uống Paracetamol để hạ sốt (không dùng thuốc hạ sốt nhóm salicylate như aspirin).
3. Điều trị bằng thuốc
Tùy vào tình trạng bệnh của trẻ mà bác sĩ có thể kê đơn một số loại thuốc trị cúm phù hợp để điều trị cho trẻ, bao gồm:
- Thuốc kháng virus: Đây là thuốc chứa chất ức chế neuraminidase, làm giảm khả năng lây lan của virus cúm, làm chậm quá trình truyền nhiễm, chống lại nhiễm trùng. Thuốc kháng virus không thể loại bỏ hoàn toàn bệnh cúm A vì không tiêu diệt được virus, nhưng giúp giảm bớt các triệu chứng, rút ngắn thời gian bệnh và ngăn ngừa các biến chứng như viêm phổi. Thuốc nên được bắt đầu uống sau 2 ngày xuất hiện các triệu chứng đầu tiên để rút ngắn thời gian mắc bệnh. Tuy nhiên, tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống thuốc kháng virus, mà phải tuân theo hướng dẫn của bác sĩ. Một số loại thuốc kháng virus phổ biến là: Zanamivir (Relenza), Oseltamivir (Tamiflu), Peramivir (Rapivab), Baloxavir marbocyl (Xo Fluza)
- Acetaminophen hoặc ibuprofen: Thuốc giúp hạ sốt và giảm đau nhức khi điều trị trẻ bị cúm A. Không dùng Aspirin để điều trị vì có thể gây hội chứng Reye.
- Thuốc ho: Bác sĩ có thể kê đơn thuốc trị ho sau khi cân nhắc kỹ lưỡng ảnh hưởng của thuốc trong việc điều trị cúm A cho trẻ.
- Thuốc kháng sinh không có hiệu quả chống lại virus cúm, do đó không được kê đơn để điều trị bệnh cúm A.